Teknik rehber
Jeneratör Radyatörü Bakımı: Bekleme Jeneratörlerinde Gözden Kaçanlar
Son güncelleme: · EMKA Radyatör teknik ekibi · 6 dk okuma
Jeneratör radyatörü nedir?
Dizel jeneratör setlerinde motorun ürettiği ısı, genellikle setin önünde bulunan büyük bir radyatör ve motorla çalışan fan ile atılır. Turbo şarjlı motorlarda radyatörün önünde veya yanında bir şarj havası soğutucusu da bulunabilir. Bazı büyük tesislerde radyatör setten ayrı, uzakta konumlandırılır.
Bekleme jeneratörlerinin gizli sorunu
Yedek jeneratörler çoğu zaman yalnızca kısa süreli, yüksüz veya düşük yüklü test çalıştırmaları yapar. Kısmen tıkanmış bir radyatör bu çalıştırmalarda yeterli olur ve sorun görünmez. Elektrik kesilip jeneratör tam yüke çıktığında ise radyatör ısıyı atamaz ve set hararetten durabilir. Yani arıza tam da jeneratöre en çok ihtiyaç duyulan anda ortaya çıkar.
Uzun süre düşük yükte çalışan dizel motorlarda yakıtın tam yanmaması nedeniyle egzozda yakıt ve karbon birikimi (wet stacking) de görülür. Kaynaklar bu riski genellikle anma gücünün yaklaşık %40'ının altındaki yüklerle ilişkilendirir.
Soğutma kapasitesi nasıl test edilir?
Soğutma kapasitesini görmenin güvenilir yolu, jeneratörün yük bankasıyla yük altında çalıştırılması ve bu sırada soğutma suyu sıcaklığının, yağ basıncının ve egzoz sıcaklığının düzenli aralıklarla kaydedilmesidir. Yüksüz test ve görsel kontrol, tam yükte ortaya çıkan soğutma yetersizliğini göstermez.
Yük testi profilleri standart ve tesise göre değişir; uygulanacak program için ilgili standart ve yetkili servisin önerisi esas alınmalıdır.
Kapalı jeneratör odasında hava akışı
Radyatörden çıkan sıcak hava odada kalır ve yeniden radyatöre emilirse (sıcak hava sirkülasyonu) radyatör kendi sıcak havasıyla soğutulmaya çalışır ve kapasitesi ciddi biçimde düşer. Radyatör çıkışının bir kanal veya panjurla doğrudan dışarı verilmesi, temiz hava girişinin yeterli olması ve panjurların çalıştırma sırasında açık kalması kontrol edilmelidir.
Periyodik kontrol listesi
| Kontrol | Ne aranır? |
|---|---|
| Petek yüzeyi | Toz, yağ buharı ve yaprak birikimi, ezik kanatçık |
| Radyatör kapağı | Conta yıpranması, basınç tutma |
| Hortumlar ve kelepçeler | Sertleşme, çatlak, gevşeklik |
| Su pompası ve fan | Sızıntı, ses, kanat hasarı, kayış gerginliği |
| Soğutma sıvısı | Konsantrasyon ve donma noktası (refraktometre), renk, tortu, yağ izi |
| Yük altında test | Soğutma suyu sıcaklığının sınır değere yaklaşıp yaklaşmadığı |
Bekleyen sistemde soğutma sıvısı
Az çalışan sistemlerde soğutma sıvısı uzun süre yerinde durur; koruyucu katkıları zamanla tükenir ve iç korozyon başlayabilir. Sıvının değişim aralığı yalnızca çalışma saatine göre değil, takvim süresine göre de izlenmelidir: üreticiler genellikle "hangisi önce dolarsa" kuralını uygular. Kış öncesinde donma noktasının kontrol edilmesi de ayrıca önemlidir.
Radyatör atölyeye ne zaman gönderilmeli?
Dış temizliğe rağmen yük testinde sıcaklık sınırda kalıyorsa, soğutma sıvısı eksiliyorsa veya petekte görünür hasar varsa radyatörün sökülüp atölyede iç temizlik ve basınç testine alınması gerekir. EMKA Radyatör, Ankara İvedik OSB'deki atölyesinde jeneratör radyatörlerinin temizliğini ve onarımını yapar.
Sık sorulan sorular
Jeneratör radyatörü ne sıklıkla kontrol edilmeli?
Her periyodik test çalıştırmasında petek yüzeyi, seviye ve kaçaklar gözle kontrol edilmeli; soğutma sıvısı konsantrasyonu ve yük altında soğutma performansı ise yıllık bakımda ölçülmelidir. Kesin aralıklar için üretici ve yetkili servis önerisi esastır.
Jeneratör odasında radyatör neden hararet yapar?
Radyatörden çıkan sıcak hava odada kalıp yeniden radyatöre emilirse soğutma kapasitesi ciddi biçimde düşer. Sıcak hava çıkışının dışarı verilmesi ve temiz hava girişinin yeterli olması gerekir.
Jeneratör radyatörü kış öncesinde nasıl hazırlanır?
Soğutma sıvısının donma noktası refraktometreyle kontrol edilmeli, gerekirse konsantrasyon düzeltilmeli; hortumlar, kapak ve petek yüzeyi gözden geçirilmelidir.
